Wady i zalety faktoringu – co musisz wiedzieć o finansowaniu faktur?

Prowadzisz firmę i wystawiasz faktury z odroczonym terminem płatności? Prawdopodobnie doskonale znasz więc sytuację, w której dostarczasz towar lub wykonujesz usługę, a następnie… musisz czekać. Pieniądze przyjdą za 30, 60, a czasem nawet 90 dni – pod warunkiem, że nabywca nie spóźni się z płatnością. Tymczasem pensje, faktury od dostawców i raty leasingowe czekać nie będą. W takiej sytuacji faktoring może okazać się rozwiązaniem wartym rozważenia.

W tym poradniku przedstawiamy faktoring od strony praktycznej – z jego rzeczywistymi zaletami, ale też ograniczeniami, o których rzadziej się mówi. Podpowiemy też, kiedy faktoring ma sens, a kiedy lepiej poszukać alternatywy.‍

‍

Czym jest faktoring? Mechanizm w pigułce

Faktoring to usługa finansowa polegająca na wykupie wierzytelności przez wyspecjalizowaną firmę (faktora). W praktyce oznacza to, że zamiast czekać na przelew od kontrahenta, przedsiębiorca sprzedaje fakturę faktorowi i otrzymuje środki niemal natychmiast – zazwyczaj 80-90% wartości faktury jako zaliczkę. Pozostała część należności, pomniejszona o prowizję faktora, trafia do przedsiębiorcy po uregulowaniu płatności przez kontrahenta. Faktoring działa w oparciu o cesję wierzytelności. 

W transakcji faktoringowej biorą udział:

• faktor – specjalistyczna firma zajmująca się świadczeniem usług faktoringowych – to ona wykupuje wierzytelności i wypłaca pieniądze od razu, pobierając w zamian prowizję. Faktorem może być także bank.
• faktorant – przedsiębiorca, który wystawił faktury z odroczonym terminem płatności, a teraz chce uzyskać wynikające z nich środki. Faktorant zgłasza do finansowania faktury (wysyła je faktorowi), by otrzymać płatność szybciej, niż wskazuje na to termin płatności na dokumencie.
• odbiorca – podmiot, który zakupił towary lub usługi od faktoranta (odbiorca faktury). Często mylnie nazywany dłużnikiem (staje się nim dopiero od momentu, w którym nie zapłaci w terminie określonym na fakturze).

‍

Jak działa faktoring krok po kroku?

Krok 1: Wystawienie faktury – przedsiębiorca wykonuje usługę lub dostarcza towar i wystawia odbiorcy fakturę z odroczonym terminem płatności.

Krok 2: Przekazanie faktury faktorowi – dokument trafia do firmy faktoringowej, która weryfikuje wiarygodność kontrahenta (płatnika).

Krok 3: Wypłata zaliczki – po pozytywnej weryfikacji faktor wypłaca zaliczkę – zwykle jest to kwota w granicach 80-100% wartości brutto faktury. W przypadku faktoringu online środki mogą pojawić się na koncie faktoranta już tego samego dnia, nawet po kilku godzinach.

Krok 4: Spłata przez kontrahenta – w terminie płatności kontrahent musi uregulować należność za fakturę. Płatności dokonuje na konto faktora (w faktoringu jawnym) lub przedsiębiorcy (w faktoringu cichym).

Krok 5: Rozliczenie końcowe – faktor przekazuje przedsiębiorcy pozostałą część należności, potrącając prowizję i ewentualne odsetki.

‍

Zalety faktoringu – co zyskuje przedsiębiorca?

1. Natychmiastowa poprawa płynności finansowej

To główny powód, dla którego firmy sięgają po faktoring. Zamiast czekać 30, 60 czy 90 dni na zapłatę, przedsiębiorca otrzymuje środki w ciągu kilku godzin od momentu zgłoszenia faktury do finansowania. 

2. Brak obciążenia zdolności kredytowej

W przeciwieństwie do kredytu, faktoring nie jest księgowany jako zobowiązanie w bilansie firmy. To oznacza, że przedsiębiorca może korzystać z faktoringu, nie tracąc zdolności kredytowej – co może być istotne, gdy w przyszłości będzie potrzebował kredytu inwestycyjnego lub gdy już posiada inne zobowiązania.

Dowiedz się więcej o różnicach między faktoringiem a kredytem.

3. Dostępność dla młodych firm

Na kredyt obrotowy mogą liczyć firmy ze średnio 2-3-letnim stażem na rynku, udokumentowanymi obrotami, zbudowaną historią i zdolnością kredytową. Faktoring w części przypadków jest dostępny od pierwszego dnia prowadzenia działalności. Nie jest to jednak reguła – nowe firmy, zanim skorzystają z faktoringu, powinny zorientować się, które firmy faktoringowe oferują finansowanie start-upów.

4. Przejęcie ryzyka niewypłacalności

W przypadku faktoringu pełnego (bez regresu) faktor przejmuje ryzyko niewypłacalności kontrahenta. Jeśli odbiorca nie zapłaci faktury w terminie, przedsiębiorca nie musi zwracać otrzymanej zaliczki – kwestią windykacji zajmie się wówczas faktor. W przypadku korzystania z faktoringu pełnego, faktorant może więc wyksięgować wierzytelność.

5. Odciążenie administracji

Firma faktoringowa w ramach świadczonych usług zazwyczaj przejmuje monitoring płatności i wysyłanie przypomnień do kontrahentów. W przypadku wystąpienia opóźnień może też prowadzić działania windykacyjne. Dzięki takiemu podejściu, przedsiębiorca – zamiast zajmować się pilnowaniem terminów zapłaty, może skupić się na prowadzeniu biznesu.

6. Weryfikacja kontrahentów

Przed przyznaniem limitu faktor sprawdza wiarygodność finansową odbiorców faktur. To sposób na zwiększenie bezpieczeństwa transakcji dla faktora, ale także cenna informacja dla przedsiębiorcy. Dzięki analizie finansowej kontrahentów może dowiedzieć się więcej na temat ich kondycji finansowej i wiarygodności w kontekście dalszej współpracy biznesowej. 

7.  Elastyczność finansowania

Limit faktoringowy rośnie wraz z rozwojem firmy. Im więcej faktur przedsiębiorca wystawia wiarygodnym kontrahentom, tym większe kwoty finansowania może uzyskać – bez potrzeby renegocjowania umowy.

Wady faktoringu – o czym warto wiedzieć?

1. Koszty usługi

Faktoring nie jest bezpłatny. Prowizja faktoringowa to jeden z kluczowych elementów kosztu usługi i zwykle wynosi od 0,5% do 3% wartości faktury.

Rzeczywisty koszt faktoringu może oscylować w granicach 1,5% do 4% wartości faktury przy terminie płatności wynoszącym od 30 do 60 dni. Składa się na niego prowizja (0,2-3%), odsetki (WIBOR + marża) oraz ewentualne opłaty dodatkowe (np. opłata przygotowawcza).

Dla firm działających w branżach, w których stosuje się niskie marże, koszty faktoringu mogą stanowić istotne obciążenie.

2. Cesja wierzytelności i wpływ na relacje biznesowe

W faktoringu jawnym kontrahenci są informowani o cesji wierzytelności. Przedsiębiorcy często martwią się tym, że potencjalni kontrahenci nie będą skłonni do podjęcia współpracy z nimi właśnie z powodu korzystania z usług firmy faktoringowej.

Niektórzy odbiorcy mogą postrzegać faktoring jako sygnał problemów finansowych dostawcy, choć w rzeczywistości korzystają z niego również stabilne przedsiębiorstwa. Wynika to jednak z faktu, że faktoring – choć coraz bardziej popularny – nie jest tak powszechną formą finansowania, jak kredyty czy pożyczki. Co więcej – o żadnej z wymienionych metod finansowania nie trzeba informować kontrahentów, więc nawet jeśli przedsiębiorcy z nich korzystają, ich partnerzy biznesowi nie są tego świadomi. 

3. Zakaz cesji w umowach handlowych

Warto pamiętać o tym, że co ostrożniejsi przedsiębiorcy mogą chcieć zawrzeć w umowach zakaz cesji wierzytelności. Jako że faktoring jawny wymaga uzyskania zgody na cesję wierzytelności, korzystanie z niego może być mocno niemożliwe, jeżeli klient nie zechce się zgodzić na cesję.

W takich przypadkach pozostaje faktoring cichy, który jest droższy.

4. Ograniczenia dotyczące branż i typów działalności

Faktoring jest dostępny dla małych i dużych firm, jednak warto wiedzieć, że istnieją typy działalności, które nie mogą zostać objęte tego typu finansowaniem. Mowa tu przede wszystkim o sprzedaży detalicznej, gotówkowej i komisowej, gdzie faktury z odroczonym terminem płatności rzadko występują.

Nieczęsto finansuje się też branżę reklamową, konsultingową oraz faktury wynikające z usług finansowych. Wynika to z niematerialności tych usług i trudności udowodnienia, że zdarzenie gospodarcze, z którego wynika wystawiona faktura, w ogóle zaistniało. 

5. Wymóg minimalnego czasu prowadzenia działalności

Choć faktoring często reklamuje się jako dostępny także dla nowych firm, w praktyce nie jest to takie proste. W wielu przypadkach faktorzy określają minimalny okres działania firmy, ustalając go na 6 lub 12 miesięcy. Warto więc przed złożeniem wniosku sprawdzić, jakiego minimalnego stażu działalności wymaga dany faktor.

6. Ryzyko regresu (faktoring niepełny)

W faktoringu niepełnym (z regresem), jeśli kontrahent nie zapłaci faktury, przedsiębiorca musi zwrócić faktorowi otrzymaną zaliczkę. W faktoringu z regresem firma ponosi więc pełne ryzyko niewypłacalności dłużnika. Jeśli klient nie zapłaci w terminie, przedsiębiorstwo musi zwrócić otrzymane środki faktorowi.

7. Skomplikowana struktura opłat

Zarówno sposób naliczania opłat, jak i ich pobierania mogą się znacznie różnić w zależności od firmy faktoringowej, co często utrudnia wyliczenie kosztów przez przedsiębiorcę. Zanim nawiążesz współpracę z faktorem, poproś o wyliczenia na konkretnych przykładach oraz dokładnie przeanalizuj ogólne warunki finansowania, cennik usług dodatkowych oraz tabelę opłat.

Oprócz podstawowej prowizji w faktoringu mogą wystąpić:

• opłata przygotowawcza, 
• prowizja za podwyższenie limitu, 
• odsetki za okres tolerowanego opóźnienia,
• prowizja za niewykorzystany limit, 
• inne opłaty administracyjne.

‍

Rodzaje faktoringu – który wybrać?

Jeżeli rozważasz skorzystanie z faktoringu po raz pierwszy, zapoznaj się z dostępnymi wariantami usługi.

Najczęściej stosuje się podział na faktoring pełny (bez regresu) lub niepełny (z regresem). Od nich więc zaczniemy.

Faktoring pełny (bez regresu)

W tym wariancie faktor przejmuje pełne ryzyko niewypłacalności kontrahenta. Jeśli odbiorca faktury nie zapłaci w terminie, przedsiębiorca (faktorant) nie musi zwracać zaliczki. Kwestia odzyskania środków leży w całości po stronie firmy faktoringowej. Faktoring pełny jest wyraźnie droższy, ale stanowi doskonałe zabezpieczenie przed niewypłacalnością kontrahentów.

Zalety: pełna ochrona przed niewypłacalnością, spokój finansowy, możliwość wyksięgowania należności.

Wady: wyższy koszt, dokładniejsza weryfikacja kontrahentów.

Faktoring niepełny (z regresem)

W tym scenariuszu ryzyko niewypłacalności kontrahenta pozostaje po stronie przedsiębiorcy. Jeżeli więc odbiorca faktury nie zapłaci w terminie, faktor ma prawo żądać zwrotu zaliczki w wyznaczonym w umowie terminie. 

To wszystko sprawia, że faktoring niepełny wydaje się dobrym rozwiązaniem jedynie, gdy Twoja firma może poręczyć za kontrahenta – ma z nim zbudowane dobre relacje biznesowe, a w przeszłości nie zdarzały mu się żadne opóźnienia.

Zalety: niższy koszt, większa dostępność.

Wady: ryzyko zwrotu środków przy niewypłacalności kontrahenta.

Faktoring cichy (tajny)

Gdy zdecydujesz się na faktoring cichy, Twój kontrahent nie zostanie poinformowany o cesji wierzytelności, ponieważ ta się nie wydarzy. Faktoring cichy to umowa pomiędzy faktorem a faktorantem, bez udziału odbiorcy. To przydatne rozwiązanie, gdy umowy z kontrahentem zawierają zakaz cesji lub przedsiębiorca chce zachować dyskrecję.

Zalety: brak wpływu na relacje z kontrahentami, omija zakaz cesji 

Wady: wyższy koszt, dokładniejsza weryfikacja przedsiębiorcy

Faktoring odwrotny (zobowiązaniowy)

Faktoring odwrotny polega na finansowaniu przez firmę faktoringową faktur kosztowych klienta. Dzięki tej usłudze przedsiębiorca może spłacić zobowiązania wobec swoich dostawców, podwykonawców, czy firm leasingowych.

Zalety: poprawa relacji z dostawcami, możliwość negocjowania rabatów

Wady: obciąża zdolność kredytową bardziej niż faktoring klasyczny

Faktoring eksportowy i importowy

To metoda przeznaczona dla firm prowadzących handel zagraniczny. Pomaga zarządzać ryzykiem kursowym i różnicami w przepisach prawnych między krajami.

‍

Podsumowanie – czy faktoring jest dla Twojej firmy?

Faktoring to narzędzie finansowe, które może znacząco poprawić płynność przedsiębiorstwa, szczególnie w branżach z długimi terminami płatności. Nie jest jednak rozwiązaniem uniwersalnym i nie zawsze się opłaca. Znasz już wszystkie wady i zalety faktoringu, przed podjęciem decyzji skup się więc na porównaniu ofert kilku faktorów. Przeanalizuj sposób naliczania opłat i zapoznaj się dokładnie z warunkami finansowania. Weź także pod uwagę ewentualne opłaty dodatkowe, a jeśli masz wątpliwości – poproś o przykładowe wyliczenia dla finansowania Twoich faktur.

‍