Czekasz na przelew od kontrahenta, a terminy płatności za Twoje zobowiązania zbliżają się wielkimi krokami. Znasz to uczucie? Aż 84% polskich przedsiębiorców z sektora MŚP przyznaje, że ich kontrahenci nie regulują należności na czas. Jeśli szukasz sposobu na uwolnienie gotówki zamrożonej w fakturach, prawdopodobnie natknąłeś się na dwa podobne pojęcia: faktoring i forfaiting. Oba pozwalają szybciej otrzymać pieniądze za wykonaną pracę – ale działają inaczej i sprawdzają się w różnych sytuacjach. W tym artykule wyjaśnimy, czym się różnią, kiedy po które warto sięgnąć i jak wybrać rozwiązanie dopasowane do Twojej firmy.
Faktoring i forfaiting – co oznaczają te pojęcia?
Zanim przejdziemy do szczegółów, warto uporządkować podstawowe definicje. Faktoring i forfaiting to instrumenty finansowe, które pomagają przedsiębiorcom odzyskać płynność bez czekania na terminy płatności faktur. Mimo podobnego celu działają jednak według odmiennych zasad.
Faktoring to usługa finansowa polegająca na wykupie nieprzeterminowanych faktur przez wyspecjalizowaną firmę faktoringową (faktora). W praktyce oznacza to, że wystawiasz kontrahentowi fakturę z odroczonym terminem płatności, przekazujesz ją do faktora, a ten wypłaca Ci większość kwoty od razu – najczęściej 80-90% wartości. Resztę otrzymujesz, gdy Twój klient ureguluje należność.
Forfaiting również polega na wykupie wierzytelności, ale dotyczy głównie transakcji w handlu międzynarodowym. Forfaiter (bank lub wyspecjalizowana instytucja finansowa) nabywa wierzytelność eksportową – najczęściej zabezpieczoną wekslem – i wypłaca eksporterowi całą kwotę od razu, pomniejszoną o prowizję. Co istotne, forfaiter przejmuje pełne ryzyko niewypłacalności zagranicznego kontrahenta.
Jak faktoring działa w praktyce? Krok po kroku
- Wystawiasz fakturę kontrahentowi z odroczonym terminem płatności (np. 30, 60 lub 90 dni).
- Zgłaszasz fakturę do firmy faktoringowej – dziś często wystarczy kilka kliknięć w aplikacji online.
- Faktor weryfikuje Twojego kontrahenta i ocenia ryzyko transakcji.
- Otrzymujesz zaliczkę – zazwyczaj 80-90% wartości faktury wpływa na Twoje konto firmowe w ciągu kilku godzin.
- Kontrahent płaci w wyznaczonym terminie bezpośrednio na konto faktora.
- Dostajesz resztę – faktor przekazuje Ci pozostałą kwotę, potrącając swoją prowizję.
Umowa faktoringowa może obejmować wiele faktur i trwać określony czas lub być zawarta na czas nieokreślony. To elastyczne rozwiązanie, które dostosowujesz do bieżących potrzeb firmy.
Pamiętaj też, że istnieje wiele różnych wariantów faktoringu – niektóre z nich są obarczone pewnym ryzykiem (jak faktoring z regresem), co rekompensują niższą ceną. Inne – na przykład faktoring bez regresu – charakteryzują się brakiem ryzyka, nawet w przypadku niewypłacalności kontrahenta.
Mechanizm forfaitingu krok po kroku
- Zawierasz kontrakt eksportowy z zagranicznym importerem.
- Składasz wniosek o forfaiting w banku lub instytucji forfaitingowej.
- Forfaiter analizuje transakcję i ustala warunki wykupu wierzytelności.
- Realizujesz dostawę towaru lub usługi zgodnie z kontraktem.
- Importer zabezpiecza wierzytelność awalem (poręczeniem wekslowym) lub gwarancją swojego banku.
- Forfaiter wypłaca Ci 100% wartości wierzytelności pomniejszonej o stopę dyskontową.
- Importer spłaca należność bezpośrednio forfaiterowi – Ty już nie uczestniczysz w tym etapie.
W forfaitingu kluczowe jest wyłączenie prawa regresu. Oznacza to, że jeśli zagraniczny kontrahent nie zapłaci, forfaiter nie może żądać zwrotu pieniędzy od Ciebie.
Faktoring a forfaiting – kluczowe różnice
Poniższa tabela pomoże Ci szybko porównać oba rozwiązania:
Najważniejsze różnice w pigułce
Obszar działania – faktoring działa zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. Forfaiting koncentruje się na handlu międzynarodowym i zabezpiecza eksporterów przed ryzykiem związanym z odległymi kontrahentami i wahaniami kursów walut.
Wysokość wypłaty – w faktoringu otrzymujesz początkowo część należności (zwykle około 80-90%, ale warto sprawdzić indywidualne warunki współpracy z faktorem), a resztę po spłacie przez kontrahenta. Forfaiting od razu wypłaca całość, co daje pełną przewidywalność przepływów pieniężnych.
Okres finansowania – faktoring to narzędzie do krótkoterminowego finansowania (faktury z terminami od kilkunastu dni do kilku miesięcy). Forfaiting obsługuje długie terminy płatności – nawet do 10 lat – typowe dla dużych kontraktów eksportowych.
Przejęcie ryzyka – w forfaitingu instytucja finansowa zawsze przejmuje ryzyko niewypłacalności dłużnika. W faktoringu możesz wybrać wariant z regresem (tańszy, ale ryzyko zostaje po Twojej stronie) lub bez regresu (droższy, ale faktor przejmuje ryzyko). To daje dużą elastyczność, często potrzebną małym i średnim przedsiębiorstwom.
Korzyści i ograniczenia obu rozwiązań
Zalety faktoringu
- Szybki dostęp do gotówki – pieniądze na koncie nawet w kilka godzin (w faktoringu online).
- Elastyczność – finansujesz wybrane faktury lub całą sprzedaż – zależnie od aktualnych potrzeb firmy.
- Bez dodatkowych zabezpieczeń – faktura jest wystarczającym zabezpieczeniem.
- Wsparcie w zarządzaniu należnościami – faktor monitoruje płatności i przypomina kontrahentom o terminach, możesz też wykupić dodatkowe usługi, w ramach których faktor przejmie działania windykacyjne.
- Dostępność dla MŚP – nawet małe firmy mogą korzystać z faktoringu online.
Ograniczenia faktoringu
- Nie wszystkie faktury kwalifikują się do finansowania (np. spory handlowe, kontrahenci o słabej wiarygodności).
- Koszty mogą być wyższe niż przy kredycie obrotowym.
- Niektóre umowy faktoringowe zawierają zakaz cesji wierzytelności, co wyklucza możliwość skorzystania z finansowania.
Dowiedz się więcej na temat zalet i wad faktoringu https://mikrofaktoringonline.pl/blog/wady-i-zalety-faktoringu-co-musisz-wiedziec-o-finansowaniu-faktur
Zalety forfaitingu
- 100% płatności od razu – pełna kwota wpływa na konto.
- Eliminacja ryzyka – niewypłacalność importera, wahania kursów walut, ryzyko polityczne – wszystko przejmuje forfaiter.
- Brak regresu – po otrzymaniu pieniędzy nie martwisz się o dalsze losy należności.
- Możliwość oferowania długich terminów płatności – zwiększasz konkurencyjność na rynkach zagranicznych.
Ograniczenia forfaitingu
- Wysokie koszty (stopa dyskontowa uwzględnia wszystkie przejmowane ryzyka).
- Wymaga solidnego zabezpieczenia (awal bankowy, gwarancja).
- Dostępny głównie dla większych transakcji eksportowych.
- Każda wierzytelność wymaga osobnej umowy.
Praktyczne przykłady
Jak korzystanie z faktoringu i forfaitingu wygląda w praktyce? Sprawdźmy to na przykładzie.
Dla kogo faktoring, dla kogo forfaiting?
Faktoring sprawdzi się, gdy:
- Prowadzisz firmę handlową, usługową lub produkcyjną działającą głównie na rynku krajowym.
- Wystawiasz faktury z terminami płatności 30-120 dni.
- Potrzebujesz regularnego, elastycznego dostępu do gotówki.
- Chcesz ograniczyć ryzyko zatorów płatniczych.
- Twoja firma prowadzi interesy ze sprawdzonymi kontrahentami.
Branże najczęściej korzystające z faktoringu: transport i logistyka, handel hurtowy, produkcja, usługi B2B, budownictwo.
Forfaiting sprawdzi się, gdy:
- Eksportujesz towary lub usługi poza Polskę.
- Realizujesz duże kontrakty z długimi terminami płatności (powyżej 6 miesięcy).
- Potrzebujesz ochrony przed ryzykiem walutowym i niewypłacalnością zagranicznego kontrahenta.
- Twoi odbiorcy są w stanie zapewnić solidne zabezpieczenie (awal bankowy, gwarancja).
- Chcesz oferować konkurencyjne warunki płatności na rynkach zagranicznych.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze odpowiedniej usługi?
Przy faktoringu sprawdź:
- Procent zaliczki – im wyższy, tym więcej gotówki otrzymasz od razu (standardowo 80-90%).
- Prowizję i odsetki – porównaj całkowity koszt, nie tylko stawkę prowizji.
- Limity finansowania – upewnij się, że pokrywają potrzeby Twojej firmy. Z reguły możliwe jest zwiększenie limitów, ale jeżeli potrzebujesz 500 000 zł, a faktor na podstawie dokumentacji przyznaje 100 000 zł, konieczne będzie ustalenie, czy możliwe będzie uzyskanie znacznie większego finansowania w przyszłości.
- Wymagane dokumenty – niektórzy faktorzy działają w pełni online, co zwykle przekłada się na mniej formalności.
- Rodzaj faktoringu – jawny czy cichy, z regresem czy bez?
- Obsługę dodatkową – monitoring płatności, windykacja, weryfikacja kontrahentów.
Przy forfaitingu sprawdź:
- Stopę dyskontową – to główny koszt usługi.
- Wymagane zabezpieczenia – czy Twój kontrahent może je zapewnić?
- Akceptowane waluty i kraje – nie każdy forfaiter obsługuje wszystkie rynki – upewnij się, że umożliwi finansowanie transakcji zawartych z Twoimi kontrahentami.
- Minimalną wartość transakcji – forfaiting zazwyczaj opłaca się przy większych kontraktach.
Podsumowanie – które rozwiązanie wybrać?
Faktoring i forfaiting to skuteczne narzędzia do walki z zamrożoną gotówką w fakturach. Wybór między nimi zależy przede wszystkim od charakteru Twojej działalności.
Jeśli prowadzisz firmę działającą głównie na rynku polskim, wystawiasz faktury z krótkim terminem płatności i szukasz elastycznego źródła finansowania – faktoring będzie naturalnym wyborem. Jest tańszy, łatwiej dostępny i dobrze sprawdza się w codziennym zarządzaniu płynnością.
Jeśli eksportujesz towary za granicę, realizujesz duże kontrakty z długimi terminami płatności i chcesz całkowicie wyeliminować ryzyko niewypłacalności zagranicznego kontrahenta – rozważ forfaiting. Zapłacisz więcej, ale zyskasz spokój i pełną przewidywalność przepływów pieniężnych.
Pamiętaj: oba rozwiązania nie wykluczają się wzajemnie. Wiele firm korzysta z faktoringu do finansowania sprzedaży krajowej, a forfaitingu używa przy większych kontraktach eksportowych. Klucz to dopasowanie narzędzia do konkretnej sytuacji Twojego biznesu.
